Heide en heidevennen - Ecologie en cultuurhistorie

Leven op een heideveld is als koorddansen op grote hoogte. Voedsel voor planten is er nauwelijks, een bodemprofiel ontbreekt en grazers staan klaar om elk jong sprietje te verwerken tot dierlijke eiwitten. De cursus heide en heidevennen biedt zowel gedegen theorie als veldkennis van al wat leeft op en rond een heideveld.

Alleen langs de kusten van West-Europa komen natuurlijke heidevelden voor op plekken waar geen boom het uithoudt. Onze heide van de pleistocene zandgronden is feitelijk een souvenir van vroegere menselijke activiteit. Met branden, plaggen en begrazen werden de dekzanden van Oost- en Noord-Nederland uitgemergeld tot op de gebleekte zandkorrels. Korstmossen, enkele algen en een paar mossen kwamen als eerste pioniers en uiteindelijk vestigden er zich de drie heidesoorten.  Daarmee ontstond een aantrekkelijk milieu voor notoire zoetekauwen (kortstondig profiterend van heidenectar) maar vooral voor super specialisten als mierenleeuwen, heideviltbijen en nachtpauwoog. En na verloop van tijd komt er in de successie ruimte voor houtige gewassen met ruwe berk en jeneverbes als pioniers. 

 

Een bijzondere plek in deze heidevelden waren en zijn de grote aantallen vennen. Vaak alleen gevoed door regenwater en bijna altijd ontstaan in de laatste ijstijd als pingo of winderige uitblaaskom. Omdat ze ook nog eens op keileem liggen krijgen ze al hun water van boven. En dat geeft weer kansen voor bijzondere veenmossen en aan zuur water aangepaste bloemplanten.  Helaas is veel van de oorspronkelijke groene rijkdom verdwenen door stikstofdepositie. Eens algemene soorten als waterlobelia en oeverkruid zijn nu nog maar op enkele locaties te vinden.

De cursus bestaat uit twee colleges en drie excursies. Voor dit veldwerk wordt maximaal tien kilometer per excursie gelopen. Waterdicht schoeisel kan zeker aan te raden zijn.

Programma

College 1: Geomorfologie zandgronden, ontstaan en bodemvorming. Cultuurhistorie.

College 2: Ecologie heidevelden en heidevennen

Excursie 1: Ballooërveld

Excursie 2: Nationaal Park Dwingelder Veld

Excursie 3: Havelterberg

Cursusnummer

18ZG04

Docent(en)

Boele, drs. Kees

info@natuurpresentaties.nl

Cursusvorm

2 colleges en drie wandelexcursies

Data

Colleges donderdag 17 en 24 mei; wandelingen 31 mei t/m 14 juni 2018

Tijd

Colleges: 10.15-12.00 uur; wandelingen 9.00-ca. 12.00 uur

Cursusprijs

€ 130,00

Cursusmateriaal

Syllabus (verkrijgbaar bij de docent) € 5,00

Uiterste inschrijfdatum

03 mei 2018

Bijzonderheden

U gaat op eigen gelegenheid naar de ontmoetingsplaats voor de wandelingen. Maximaal 25 deelnemers, plaatsing op volgorde van aanmelding.

Hei en schaapskudde Balloerveld. Foto: Natuurpresentaties