Natuurwetenschappen

Exotisch, spectaculair of destructief - Nieuwe soorten flora en fauna

"Alles is overal maar de natuur selecteert", dat leerden we vroeger. Een bijna arcadisch beeld van rondzwevende zaden die op gunstige plaatsen kiemden en uitgroeiden tot fleurige boeketten. Maar wat gebeurt er als wij, bewust of onbewust, ingrijpen in de natuur? De laatste jaren staan de kranten bol van verhalen over horror planten uit Australië en vreemde vissen uit de Donau.

Feitelijk is de verspreiding van een dier- of plantensoort een optelsom van ecologie en historie. Waar kan een soort overleven en waar komt deze werkelijk voor is één kant van het plaatje. Even belangrijk is de geschiedenis. Kan een soort een gebied bereiken, nu of in het verre verleden? En hoe staat het met overleven of uitsterven? Als we op deze manier naar de natuur kijken blijkt dat er cosmopolieten maar ook endemen zijn die niet verder zijn gekomen dan één bergtop of eiland. Echte wereldveroveraars zijn echter lang niet altijd alleseters die met elk plekje om wortel te schieten of een nest te bouwen blij zijn. Slechtvalken en visarenden zijn wereldwijd te zien maar toch erg kieskeurig. Maar ook soorten die slechts op een enkel plekje voorkomen blijken veel complexer dan gedacht. Het kan een laatste refugium zijn van een vroeger wijd verbreide soort maar ook de geboortewieg van een nieuwe soort die zich in de komende millennia zich verder gaat verspreiden.

In deze collegeserie wordt begonnen met de bouwstenen van biogeografische kennis. Vanuit de soort komen we terecht bij grotere leefgemeenschappen. Soorten passen zich aan bij hun omgeving en ontwikkelen zo nieuwe eigenschappen. Om het regionale plaatje in te kleuren moet echter ook naar de geologische en klimatologische geschiedenis gekeken worden. Uitgebreid wordt stil gestaan bij het effect van ijstijden op de recente verspreiding van flora en fauna in Europa.

De natuurlijke optelsom van biogeografische processen is echter bruut verstoord door de mens. Planten en dieren werden bewust geïntroduceerd als voedselgewas of reisden ongemerkt mee tijdens de grote trek rond de aardbol. Rivieren werden met elkaar verbonden om snellere vaarverbindingen mogelijk te maken. De gevolgen kennen we allemaal. Van de vreselijke opmars van de pestbacil in de Middeleeuwen tot het plantje dat door RTV Noord als horrorplantje uit Australië werd betiteld. 

Programma

1. Inleiding: begrippen en biogeografie van soorten

2. Biogeografie van leefgemeenschappen en verwantschapsgroepen

3. Biogeografie in geologisch perspectief

4. Introducties

5. Exoten in Nederland, deel 1

6. Exoten in Nederland, deel 2

Cursusnummer

18NF16

Docent(en)

Boele, drs. Kees

info@natuurpresentaties.nl

Cursusvorm

6 colleges

Data

Dinsdag 18 september t/m 30 oktober 2018, 23 oktober vervalt

Tijd

10.00-12.00 uur

Cursusprijs

€ 145,00

Cursusmateriaal

Artikelenbundel, verkrijgbaar via de docent, ca. € 8,00

Uiterste inschrijfdatum

04 september 2018

Bijzonderheden

Nijlgans, Natuurpresentaties